E-government w Norwegii

Katarzyna Kosior, Wyższa Szkoła Europejska im. Józefa Tischnera w Krakowie

logoWSE2

  • DOKUMENTY STRATEGICZNE ORAZ ICH KRÓTKA CHARAKTERYSTYKA
1.1. Digitiliseringsprogrammet

Obecnie (stan na koniec 2014 roku) podstawowym dokumentem strategicznym w zakresie e-government w Norwegii jest program Digitizing Public Sector Services [Digitiliseringsprogrammet], przyjęty w kwietniu 2012 roku.

Program jest częścią szerszej agendy cyfrowej dla Norwegii (Digital Agenda for Norway ICT for Growth and Value Creation, Meld. St. 23 (2012–2013) Report to the Storting (white paper).Stanowi także kontynuację polityki społeczeństwa informacyjnego, której filary przedstawione zostały w 2006 roku w Białej Księdze Ministra ds. Administracji Rządowej i Reform [An Information Society for All]. Technologie ICT wskazywane są tam jako siła napędowa innowacji, wzrostu gospodarczego, zatrudnienia i modernizacji sektora publicznego. Zgodnie z założeniami, mądre wykorzystanie ICT ma doprowadzić do zwiększenia liczby usług elektronicznych dla społeczeństwa. Digitiliseringsprogrammet wskazuje na dwa zasadnicze cele cyfryzacji w sektorze publicznym:

  • zapewnienie lepszych usług publicznych obywatelom i biznesowi;
  • bardziej efektywne wykorzystaniu środków publicznych.

Ambicją rządu norweskiego, wyraźnie w strategii wyartykułowaną, jest zapewnienie, by Norwegia znajdowała się w światowej czołówce w zakresie digitalizacji sektora publicznego. Analiza Digitiliseringsprogrammet pokazuje jednak, że jest to dokument nietypowy jak na plan działań władz publicznych. Przeważają w nim opisy zrealizowanych już działań i sukcesów we wdrażaniu rozwiązań elektronicznych w sektorze publicznym. Tłumaczyć można to oczywiście dużym stopniem zaawansowania Norwegii w obszarze e-government, także chęcią pokazania kontekstu dla planowanych działań. Te ostatnie nie zostały jednak nigdzie w dokumencie w sposób przejrzysty opisane, choć sam dokument jest stosunkowo rozbudowany (liczy 60 stron, tekst łącznie z grafiką).

1.2. Difi Strategien 2012-2015

Drugim istotnym dokumentem w obszarze e-government jest strategia Difi na lata 2012-2015 (Difi Strategien 2012-2015). Difi (Agency for Public Management and E-Government) funkcjonuje od 1 stycznia 2008 roku. Zastąpiła funkcjonujące wcześniej agencje Statskonsult, Norway.no i Norweski Sekretariat ds. E-Zamówień Publicznych. Zadaniem agencji jest zwiększenie skuteczności działania sektora publicznego, orientacji sektora publicznego na użytkownika, przejrzystości działania władz publicznych oraz zapewnienie koordynacji działań organów sektora publicznego. Strategia wskazuje na trzy zasadnicze obszary priorytetowe:

  • rozwój umiejętności zarządzania wiedzą w sektorze publicznym,
  • e-usługi,
  • zakupy w sektorze publicznym.

Dokument jest stosunkowo krótki, liczy osiem stron. Opiera się na konstrukcji typowej dla dokumentów strategicznych.  Difi wskazuje w strategii, że będzie dążyć do zwiększenia liczby e-usług oraz do poprawy ich jakości, do zapewnienia solidnej infrastruktury informatycznej oraz do angażowania użytkowników w ocenę rozwijanych e-usług.

  • Plany Działania Norwegii w ramach Partnerstwa na rzecz Otwartego Rządu

Norwegia uczestniczy w międzynarodowej inicjatywie na rzecz otwartego rządu. Jesienią 2011 roku rząd norweski przygotował plan działania na rzecz otwartego rządu na lata 2012-2013 [Norway – First National Action Plan 2012-2013]. Plan umieszczony został na stronie internetowej Partnerstwa na rzecz Otwartego Rządu z adnotacją, że jest to dokument roboczy, który będzie przedmiotem konsultacji społecznych. W projekcie rząd norweski wskazywał na trzy obszary priorytetowe:

  • otwarty sektor publiczny i rząd ‘inkluzywny’,
  • działania promujące równość płci i pełny udział kobiet w życiu publicznym,
  • przejrzystość zarządzania finansami, w tym przejrzystość zarządzania zyskami pochodzącymi ze sprzedaży ropy naftowej i gazu.

Drugi plan działania, obejmujący okres od października 2013 r. do września 2015 r., został przyjęty oficjalnie 22 października 2013 roku. Przygotowanie planu koordynowało norweskie Ministerstwo ds. Administracji Rządowej, Reform i Spraw Kościelnych (obecnie już nie istniejące, na początku roku 2014 zostało wchłonięte przez Ministerstwo ds. Samorządu i Modernizacji). W przeciwieństwie do pierwszego planu działania, drugi plan działania nie wskazuje obszarów priorytetowych. Znaleźć w nim można opis kolejnych zobowiązań (commitment descprition) na rzecz otwartego rządu, wskaźniki brane pod uwagę przy ocenie podjętych zobowiązań, działania, obszar geograficzny zaplanowanego działania, zasadę Partnerstwa na Rzecz Otwartego Rządu, do której to zobowiązanie się odnosi, datę wykonania zadania, wyzwania oraz informację na temat agencji wykonawczej.

  • DOKUMENTY ŹRÓDŁOWE ONLINE

 

Nazwa
Rok publikacji
Opis
Link
Electronic signature act
2001
Ustawa no.81 z dnia 15 czerwca 2001 odnosząca się do podpisu elektronicznego (Electronic Signature Act), zawiera szczegółowe postanowienia dotyczące elektronicznej identyfikacji osób, w sprawach administracyjnych daje certyfikowanym elektronicznym podpisom status równy podpisowi tradycyjnemu.eng.nkom.no
eCommerce Act
2003
Odnosi się do elektronicznego biznesu i innych usług społeczeństwa informacyjnego, regulacji i kontroli nad tymi usługami przez władze publiczne. Jej celem jest zapewnienie swobody przepływu usług społeczeństwa informacyjnego na terytorium Europejskiego Obszaru Gospodarczego.
www.wipo.int
Electronic communication act
2003
"Ustawa reguluje kwestie transmisji sygnałów elektronicznych jako uzupełnienie do istniejącej
infrastruktury, usług, wyposażenia i instalacji"
www.wipo.int
Regulation on electronic communication with and within the public administration.
2004
Regulacja ma na celu promocję przewidywalności i elastyczności a także uproszczenie koordynacji bezpiecznych i adekwatnych rozwiązań technicznych, w tym e-Podpisów.
lovdata.no
Freedom of information act
2006
Celem tej ustawy jest umożliwić budowę otwartej i przejrzystej administracji publicznej i w związku z tym wzmocnić wolność informacji i ekspresji, partycypację demokratyczną, ochronę prawną dla jednostek, zaufanie do instytucji publicznych a także kontrolę opinii publicznej. Co więcej, powinna ona uprościć ponowne wykorzystanie informacji publicznej. www.ub.uio.no
An Information Society for All
2007
Biała Księga Ministerstwa Administracji i Reform Rządowych
www.regjeringen.no (english version)
Digital Agenda for Norway ICT for Growth and Value Creation, Meld. St. 23 (2012–2013) Report to the Storting (white paper)
2009
Część Digitiliseringprogrammet
www.regjeringen.no
Difi Strategien 2012-2015
2011
Strategia Agencji Zarządzania Publicznego i E-Government (Agency for Public Management and E-Government) odpowiedzialna jest za lepsze funkcjonowanie sektora publicznego, jej orientację na użytkownika, przejrzystość usług publicznych a także dbanie o koordynację pomiędzy poszczególnymi instytucjami publicznymi. www.difi.no
Norway - First National Action Plan 2012-2013
2011
Roboczy plan mający zostać poddany konsultacjom społecznym. Poruszał następujące zagadnienia: otwarty sektor publiczny i rząd ‘inkluzywny’, działania promujące równość płci i pełny udział kobiet w życiu publicznym, przejrzystość zarządzania finansami, w tym przejrzystość zarządzania zyskami pochodzącymi ze sprzedaży ropy naftowej i gazu.
www.opengovpartnership.org/actionplan
Digitiliseringsprogrammet (Digitizing Public Sector Services)
2012
Podstawowy dokument e-Government dla Norwegiiwww.regjeringen.no (english version)
Norway’s second Action Plan on Open Government Partnership 2013-2015
2013
Znaleźć w nim można opis kolejnych zobowiązań (commitment descprition) na rzecz otwartego rządu, wskaźniki brane pod uwagę przy ocenie podjętych zobowiązań, działania, obszar geograficzny zaplanowanego działania, zasadę Partnerstwa na Rzecz Otwartego Rządu, do której to zobowiązanie się odnosi, datę wykonania zadania, wyzwania oraz informację na temat agencji wykonawczej.www.opengovpartnership.org/actionplan
  • POTRZEBY- PUNKT WYJŚCIA DO REALIZACJI STRATEGII, DIAGNOZA POTRZEB I OPIS SYTUACJI PRZED REALIZACJĄ STRATEGII
3.1. Digitiliseringsprogrammet

Rząd Norwegii podkreśla, że Norwegia od lat zajmuje pierwsze miejsce w corocznym raporcie ONZ nt. rozwoju społecznego (Human Development Report). Równocześnie wskazuje, że Norwegowie cechują się wysokim poziomem wzajemnego zaufania, również zaufania do sektora publicznego. Zgodnie z przyjętą strategią cyfrową i założeniami polityki informacyjnej efektywne wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych wskazywane jest jako warunek niezbędny utrzymania wzrostu gospodarczego i poziomu zatrudnienia w Norwegii. W programie podkreśla się, że cel, jakim jest zaawansowane wykorzystania ICT w biznesie i sektorze publicznym, wymaga posiadania odpowiedniej infrastruktury szerokopasmowej z jednej strony oraz dobrego przygotowania obywateli do korzystania z ICT z drugiej (w tym także wykorzystywania ICT przez osoby niewidome i niesłyszące). Rząd Norwegii podkreśla również, że potrzebne są zwiększone nakłady na B+R w dziedzinie ICT. Jako zasadnicze cele rząd norweski wskazał:

  • zapewnienie by administracja publiczna, tak dalece jak to możliwe, była dostępna online;
  • zapewnienie by usługi oparte na wykorzystaniu sieci WWW były standardowymi środkami komunikacji między sektorem publicznym a obywatelami/organizacjami/firmami;
  1. zapewnienie by cyfrowy sektor publiczny dostarczał lepsze usługi;
  2. uwolnienie za pomocą cyfryzacji zasobów, które można byłoby wykorzystać w innych obszarach.

W strategii, przy szczegółowym opisie tych kierunków działań, podkreślana jest koniecznoś zapewnienia odpowiednich warunków wyjściowych dla cyfrowego sektora publicznego, także konieczność kontynuowania cyfryzacji w poszczególnych obszarach działania państwa/samorządów; potrzeba zapewnienia pozytywnego odbioru usług publicznych oraz lepszego zarządzania i wykorzystywania zasobów w ramach sektora publicznego.

Wskazane wyżej cele rozpisane zostały bardziej szczegółowo w dalszej części Digitiliseringsprogrammet.  Zgodnie z przyjętymi założeniami zrealizowane mają być następujące cele szczegółowe:

  • komunikacja cyfrowa ma być generalną zasadą komunikowania się obywateli z sektorem publicznym (digital by default),
  • sektor publiczny powinien dostarczać ujednolicone i przyjazne użytkownikom e-usługi,
  • logowanie się do publicznych usług online powinno być proste i bezpieczne (zapewnienie bezpiecznego korzystania z tożsamości elektronicznej, kilka różnych typów e-identyfikacji, e-podpis),
  • firmy i obywatele mają otrzymywać korespondencję elektroniczną z instytucji sektora publicznego na bezpieczną skrzynkę pocztową,
  • obywatele i firmy mają otrzymywać informację za pomocą SMS-ów i e-maili o spotkaniach/terminach w instytucjach sektora publicznego,
  • użytkownikom ma zostać zapewnione wsparcie przy bieżącym korzystaniu z usług cyfrowych (poprzez czat czy kontakt telefoniczny),
  • rozwiązania ICT mają być nadal rozwijane w celu usprawnienia działań organizacji sektora publicznego,
  • należy zapewnić ochronę prywatności i bezpieczeństwo informacji,
  • należy dążyć do koordynowania działań na rzecz cyfryzacji między partnerami (rząd, samorządy, podmioty prywatne) – wspólna praca partnerów nad rozwojem rozwiązań ICT, uwzgledniających współzależności i potrzebę współpracy przy świadczeniu określonych usług publicznych przez poszczególne agencje/instytucje.
3.2. Difi Strategien 2012-2015

Potrzeby w tej strategii definiowane są przez pryzmat zadań Agencji ds. Zarządzania Publicznego i E-government (Difi). Punktem wyjścia jest opis misji i wartości, jakimi kieruje się agencja. Jako podstawowe wartości wskazane są: demokracja, rządy prawa, uczciwość i skuteczność działania. Podstawowym zadaniem Difi jest działanie na rzecz rozwoju sektora publicznego w oparciu o te wartości. W szczególności Difi ma być agencją użyteczną, tj. proponować konkretne rozwiązania dla sektora publicznego (w tym wspólne rozwiązania techniczne) oraz nadzorować ich wdrażanie (użyteczność). Po drugie, usługi świadczone przez Difi powinny być usługami o wysokiej jakości – analizy i rady powinny opierać się na solidnych podstawach (jakość). Po trzecie, Difi ma być innowacyjna – zapewniać bodźce na rzecz rozwoju nowych metod pracy, nowych modeli organizacyjnych,  usług i działań w sektorze publicznym (innowacyjność). Po czwarte, Difi powinna wsłuchiwać się w potrzeby administracji publicznej i stymulować rozwój współpracy między jednostkami administracji publicznej w różnych obszarach (dialog).

Podstawową misją Difi jest zapewnienie, by zarządzanie w sektorze publicznym charakteryzowało się wysoką jakością, wydajnością, orientacją na użytkownika, przejrzystością oraz by umożliwiało partycypację. Ogólnie rzecz ujmując Difi ma przyczyniać się do tego, by sektor publiczny był dobrze zorganizowany i zarządzany. Ma być organem o charakterze strategicznym, który w sposób holistyczny przygląda się temu, co dzieje się w sektorze publicznym.

W ramach obszaru strategicznego „zarządzenie wiedzą w sektorze publicznym” sformułowano następujące cele (potrzeby):

  1. rząd powinien mieć odpowiedni zasób wiedzy, aby podejmować inicjatywy rozwojowe i przeprowadzać reformy;
  2. rząd powinien być sprawny w obszarze organizacji i zarządzania.

W ramach obszaru strategicznego „e-usługi” sformułowano następujące cele (potrzeby):

  1. konieczność użytkowania wspólnych komponentów i innych elementów wspólnej infrastruktury IT;
  2. prawo i regulacje prawne powinny być dostosowane do wymogów ery cyfryzacji;
  3. kadra zarządzająca powinna rozwijać efektywne rozwiązania cyfrowe.

W ramach obszaru strategicznego „dobry system zamówień publicznych” sformułowano następujące cele (potrzeby):

  1. system zamówień publicznych powinien być zorganizowany w sposób efektywny i korzystny zarówno dla sektora publicznego, jak i dla dostawców;
  2. regułą powinno być realizowanie zamówień publicznych drogą elektroniczną;
  3. kadra zarządzająca w sektorze publicznym powinna mieć odpowiednią wiedzę na temat systemu zamówień publicznych.
3.3. Plany Działania Norwegii w ramach Partnerstwa na rzecz Otwartego Rządu

W części wprowadzającej do pierwszego planu działania (2012-2013) znaleźć można opis / odniesienie do sytuacji w Norwegii oraz jej osiągnięć w zakresie otwartego rządu i partycypacji społecznej.  Podobnie w drugim planie działania (2013-2015) przedstawiona jest ogólna charakterystyka polityki kraju w odniesieniu do idei otwartego rządu i udziału obywateli w sprawach publicznych. Oba dokumenty wychodzą więc od opisu sytuacji w kraju przed rozpoczęciem zaplanowanych działań. W pierwszym planie nie ma jednak zdefiniowanego ogólnego celu, czy potrzeby. W drugim planie działania mowa jest o tym, że Norwegia chce  być najbardziej otwartym krajem na świecie.

Jak podkreśla się we wstępie, norweski system polityczny cechuje kultura otwartości. Norwegia może również pochwalić się długą tradycją partycypacji obywatelskiej. Norweska administracja publiczna funkcjonuje w ramach tzw. „modelu nordyckiego”, który oparty jest na zasadach konsensusu i trójstronnej współpracy między rządem, pracodawcami i związkami zawodowymi.  Dodatkowo, w dokumencie podkreśla się ogromną skalę wolontariatu w Norwegii. Niemal połowa społeczeństwa norweskiego zaangażowana jest w rozmaite prace wolontariackie. Niemal 70% Norwegów posiada członkostwo w jednej lub w kilku organizacjach społecznych. Równocześnie jednak w dokumencie podkreśla się, że członkostwo w organizacjach zaczyna znaczyć coraz mniej dla Norwegów. Szerokie ruchy społeczne zamierają, rośnie natomiast znaczenie organizacji, które zorientowane są na działalność lokalną. Podkreśla się, że młodzi ludzi uczestniczą w życiu społecznym już w inny sposób, wykorzystując do tego nowe kanały.

  • DZIAŁANIA REALIZOWANE W RAMACH STRATEGII
4.1. Digitiliseringsprogrammet

Digitiliseringsprogrammet stosunkowo dużo miejsca poświęca działaniom związanym z warunkami wyjściowym dla efektywnego rozwoju zdigitalizowanego sektora publicznego. Opisywane są one w dokumencie również jako fundamenty e-government i zgodnie z przyjętym programem obejmują:

  1. wspólne rozwiązania techniczne/wspólne komponenty,
  2. zarządzanie wspólnymi komponentami ICT, w tym kwestie związane z organizacją i finansowaniem wspólnych komponentów,
  3. dostosowanie regulacji prawnych do wyzwań e-administracji.

Wspólne rozwiązania techniczne/wspólne komponenty

W dokumencie podkreśla się, że e-usługi w sektorze publicznym często wymagają tego samego rodzaju rozwiązań technicznych. Wspólne rozwiązania pozwalają uniknąć sytuacji, w której różne agencje czy podsektory w sektorze publicznym musiałyby rozwijać swoje własne systemy, by zaspokoić mniej więcej te same potrzeby. W dokumencie znaleźć można opis funkcjonujących już wspólnych komponentów oraz odniesienie do potrzeb związanych z dalszym rozwojem wspólnej infrastruktury ICT. Wspólne komponenty w Norwegii przed realizacją programu obejmowały:

  • rejestry osób fizycznych, nieruchomości, osób prawnych (odpowiednio Folkeregisteret, Matrikkelen, Enhetsregisteret),
  • Altinn – portal internetowy i wspólną techniczną platformę dla  e-usług,
  • infrastrukturę na rzecz tożsamości elektronicznej (e-ID).

Zgodnie z założeniami programu do wspólnych rozwiązań technicznych mają dojść planowane:

  • bezpieczna skrzynka do komunikacji mailowej (secure digital mailbox)
  • oraz dane/informacje kontaktowe.

Odnosząc się do istniejącej infrastruktury, trzy wskazane wyżej rejestry stanowią ważne wspólne komponenty. Wymagają jednak modernizacji i dostosowania do procesu cyfryzacji w sektorze publicznym W programie wskazana jest kwestia ewentualnego uzupełnienia danych podstawowych Rejestru Ludności i Rejestru Osób Prawnych o elektroniczne dane kontaktowe. Wskazana jest także potrzeba prac nad interfejsem i komunikacją między różnymi systemami w ramach rejestrów.

Altinn jest portalem internetowym i techniczną platformą, która pozwala na przesyłanie formularzy i dokumentów w formie elektronicznej agencjom sektora publicznego. Altinn zapewnia również inne e-usługi (usługi wysyłania wiadomość z sektora publicznego, usługi dostępu do rejestrów publicznych. W momencie przyjmowania Digitiliseringsprogrammet Altinnu używało 35 agencji do oferowania swoich usług online. Altinn jest wciąż rozwijany od 2008 roku w celu wspierania nowych usług (usług współpracy, dystrybucyjnych i transakcyjnych, dzielenia się danymi i przetwarzania wrażliwych danych osobowych). Rząd norweski w przyjętym programie podkreśla zasadność działań skoncentrowanych na dalszym rozwoju Altinnu.

Odnosząc się do wspólnych rozwiązań w zakresie tożsamości elektronicznej, wskazuje się, że już obecnie obywatele mogą używać tego samego portalu do logowania się bez względu na wybraną e-usługę. Brama ID zaprojektowana jest tak, by obywatele bez problemu korzystali z różnych usług online. MinIN (MyID) (rozwiązanie e-ID o średnim i wysokim poziomie zabezpieczeń – poziom 3) wykorzystywało w momencie przyjmowania Digitiliseringsprogrammet 2.7 miliona obywateli. Rozwiązanie to pozwala na logowanie się i dostęp do wielu różnych państwowych i samorządowych e-usług albo za pomocą kodów PIN wysyłanych poprzez mail, albo przez kody jednorazowego użytku wysyłane SMS-ami na komórkę. Dostęp do usług, gdzie potrzebne są wrażliwe dane osobowe lub podpis, wymaga e-ID o wysokim poziomie zabezpieczeń (poziom 4). W programie wskazuje się na działania związane z dalszym rozwojem bramy ID oraz poprawą warunków korzystania z e-ID.

W programie wskazuje się na wagę zapewniania bezpieczeństwa informacji w dobie rosnącej digitalizacji sektora publicznego. Podkreśla się, że państwowa infrastruktura ICT powinna być solidna i bardzo bezpieczna. Stąd w dalszej części dokumentu zaproponowane działania w dużym stopniu odnoszą się do tego zagadnienia (m.in. plany dotyczące utworzenia bezpiecznej skrzynki do komunikacji cyfrowej).

Zarządzanie wspólnymi komponentami ICT

Digitiliseringsprogrammet wskazuje na wyzwania w obszarze zarządzania związane z rozwojem wspólnej infrastruktury ICT. W programie podkreślona została szczególnie potrzeba podjęcia działań w zakresie oceny sposobów zarządzania elementami wspólnej infrastruktury ICT. Celem ma być taka organizacja, zarządzanie i finansowanie wspólnej infrastruktury, które wspierałyby ogólny proces digitalizacji sektora usług publicznych.

Dostosowanie regulacji prawnych do wyzwań e-administracji

W przyjętym programie rząd norweski deklaruje dostosowanie krajowych regulacji prawnych do e-usług. W Norwegii proces dostosowania ram prawnych do e-government zainicjowany został już na początku lat 2000 (więcej na temat aktów prawnych istotnych z punktu widzenia funkcjonowania e-usług i e-rządu w punkcie 7). Nadal jednak są obszary, które w programie wskazane zostały jako wymagające dostosowań. W programie wskazane zostały:

  • potrzeba przyjęcia regulacji wprowadzających ogólną zasadę komunikacji cyfrowej z obywatelami i biznesem;
  • regulacje pozwalające na ponowne wykorzystanie informacji;
  • regulacje ułatwiające automatyczne załatwianie spraw w urzędach publicznych.

W momencie przygotowywania strategii prawo w Norwegii stanowiło, że w niektórych przypadkach komunikacja elektroniczna była raczej wyjątkiem niż ogólną zasadą. Często konieczna była wcześniejsza zgoda odbiorców na otrzymywanie wiadomości w wersji elektronicznej. Podjęte mają być w związku  z tym działania mające na celu zmianę przepisów dotyczących komunikacji z obywatelami. Zgodnie z założeniami, nowe regulacje mają doprowadzić do przyjęcia ogólnej zasady wysyłania informacji pochodzących z sektora publicznego drogą elektroniczną. Odbiorca nie będzie otrzymywał korespondencji elektronicznej jedynie w sytuacji, gdy wniesie zastrzeżenie, że informacji w takiej formie nie chce otrzymywać. W dokumencie wskazuje się, że takiego zastrzeżenia nie będą mogły wnosić podmioty gospodarcze. W programie zasygnalizowany został również plan wprowadzenia regulacji ułatwiających różnym podmiotom sektora publicznego ponowne wykorzystanie informacji rejestrowanych przez inne agencje sektora publicznego. Równocześnie mowa jest o takich modyfikacjach regulacji prawnych, które pozwoliłyby na bardziej efektywne wykorzystywanie informacji znajdujących się we wspólnych rejestrach publicznych (np. w Rejestrze Ludności).

4.2. Difi Strategien 2012-2015

Difi jest nie tylko agencją wykonawczą. Wykonuje zadania  właściwe dla ministerstw. Może z własnej inicjatywy podejmować określone działania w obszarze związanym z zarządzaniem w sektorze publicznym oraz kwestionować określone praktyki administracyjne. Działania realizowane są w ramach trzech obszarów priorytetowych (rozwój umiejętności zarządzania wiedzą w sektorze publicznym, e-usługi, zakupy w sektorze publicznym).

W ramach pierwszego obszaru – zarządzanie wiedzą w sektorze publicznym – DIFI realizuje następujące działania:

  1. w zakresie dostarczania rządowi informacji i wiedzy:
    1. dokonywanie przeglądów sytuacji, zmian i trendów w administracji publicznej na poziomie krajowym i międzynarodowym, wskazywanie przykładów i dobrych praktyk;
    2. analizowanie konsekwencji zmian dla systemu organizacji i zarządzania w administracji publicznej, ocena wpływu zmian na efektywność sektora publicznego, uwzględniająca również perspektywę użytkowników/odbiorców usług sektora publicznego;
    3. przeprowadzanie badań, analiz i ewaluacji z własnej inicjatywy oraz na potrzeby poszczególnych ministerstw;
    4. aktywne rozpowszechnianie wiedzy poprzez publikowanie, organizowanie konferencji i szkoleń, budowanie sieci eksperckich;
    5. określanie agendy i kształtowanie świadomej debaty publicznej poprzez konferencje, publikacje w czasopismach naukowych i innych mediach;
  2. w zakresie poprawy organizacji i zarządzania w sektorze publicznym:
    1. zapewnienie wsparcia w procesie podnoszenia i rozwoju kompetencji w państwie;
    2. ułatwianie wymiany wiedzy między poszczególnymi agencjami rządowymi;
    3. rozwijanie wspólnych inicjatyw w zakresie rozwoju umiejętności ze szczególnym uwzględnieniem cyfrowych metod nauczania;
    4. rozwijanie kompetencji przywódczych w państwie, ze szczególnym uwzględnieniem umiejętności zarządzania zmianą;
    5. Difi jako partner w rozmowach z przedsiębiorstwami państwowymi w obszarach, w których posiada narzędzia i wiedzę ekspercką.

W ramach drugiego obszaru – e-usługi – realizowane są następujące działania:

  1. w zakresie użytkowania wspólnych komponentów:
    1. Difi ma być miejscem, z którego zarządza się krajowymi komponentami wspólnymi i architekturą IT;
    2. wywieranie nacisku na kadrę zarządzającą w sektorze publicznym, by wypracowała dobre modele organizacji, zarządzania i finansowania IT;
    3. uporządkowanie kwestii związanych z rozwojem, działaniem i zarządzaniem wspólnymi komponentami krajowymi;
    4. rozwój i zarządzanie usługami w obszarach, w których Difi ma doprowadzić do zmian;
    5. udział w projektach UE oraz wkład w odpowiednie wykorzystanie programów i inicjatyw międzynarodowych, w których uczestniczy Norwegia;
  2. w zakresie dostosowania regulacji prawnych:
    1. zapewnianie wkładu/specjalistycznej wiedzy w procesie przygotowywania zmian w regulacjach na poziomie krajowym i międzynarodowym;
    2. ocena wpływu digitalizacji na zmiany regulacyjne w sektorze publicznym;
  3. w zakresie rozwoju efektywnych usług cyfrowych:
    1. odgrywanie kluczowej roli w procesie cyfryzacji, zapewnienie korzyści wynikających z cyfryzacji usług i zadań publicznych;
    2. wsparcie użytkowników w efektywnym wykorzystywaniu e-usług oraz zapewnienie usług eksperckich podmiotom sektora publicznego w zakresie przygotowania efektywnych rozwiązań dla użytkowników potrzebujących innych kanałów.

W ramach trzeciego obszaru – zakupy w sektorze publicznym – realizowane są następujące działania:

  1. w zakresie organizacji efektywnego systemu zamówień publicznych:
    1. Difi jako organizacja posiadająca wiedzę na temat dobrej organizacji systemu zamówień publicznych oraz na temat działań wymaganych do osiągania zysków/korzyści za pomocą zamówień publicznych;
    2. działania sektorowe mające na celu poprawę w systemie zamówień publicznych oraz zwiększenie korzyści z niego płynących;
    3. zapewnienie właściwej infrastruktury informatycznej dla zakupów publicznych;
    4. ułatwianie agencjom sektora publicznego wykorzystania zamówień publicznych w celu zwiększania ich innowacyjności;
  2. w zakresie realizacji zamówień publicznych drogą elektroniczną:
    1. Difi jest kluczowym miejscem zarządzania wspólnymi rozwiązaniami na rzecz e-handlu w sektorze publicznym;
    2. zapewnianie, by rozwiązania na rzecz e-handlu były wykorzystywane;
    3. udział w projektach UE oraz wykorzystanie programów i inicjatyw międzynarodowych, w których uczestniczy Norwegia;
  3. w zakresie poprawy wiedzy kadry zarządzającej na temat systemu zamówień publicznych:
    1. Difi jako kluczowa siła napędowa w procesie wzmacniania kompetencji administracyjnych i możliwości działania w obszarze zamówień publicznych;
    2. Difi jako kluczowa instytucja w procesie dostosowań i uproszczeń regulacji w obszarze zamówień publicznych;
    3. wnoszenie eksperckiego wkładu w procesy zmian regulacyjnych w obszarze zamówień publicznych na poziomie krajowym i międzynarodowym;
    4. zapewnienie, by zasady ochrony środowiska i społeczna odpowiedzialność były przestrzegane w procesie zamówień publicznych.
4.3. Plany Działania Norwegii w ramach Partnerstwa na rzecz Otwartego Rządu

Pierwszy plan przewidywał podjęcie działań w trzech obszarach: otwarty sektor publiczny i rząd ‘inkluzywny’, równość płci i pełny udział kobiet w życiu publicznym, zarządzanie zyskami ze sprzedaży ropy naftowej i gazu. W ramach tych trzech obszarów wyodrębniono 6 działań (5 w pierwszym i po jednym w drugim i trzecim).

W drugim planie działania nie ma wyodrębnionych obszarów priorytetowych, zaprezentowane są jedynie kolejno zaplanowane działania. Przedstawionych jest łącznie 25 zadań:

  1. Przeglądy i konsultacje publiczne;
  2. Lepszy nadzór nad komitetami, zarządami i radami funkcjonującymi w sektorze publicznym – zapewnienie lepszego dostępu do informacji oraz możliwości dalszego ich wykorzystywania;
  3. Projekt „Uproszczenie”;
  4. Elektroniczne rejestry publiczne;
  5. Ponowne wykorzystanie (re-use) informacji sektora publicznego;
  6. Dostęp do informacji dotyczących zdrowia;
  7. Nowa strona rządowa (regjeringen.no – government.no);
  8. Deklaracja w sprawie zasad współdziałania i dialogu z NGOs;
  9. Uproszczenie i digitalizacja rozwiązań administracyjnych na rzecz NGOS;
  10. Rejestrowanie i zabezpieczanie cyfrowej dokumentacji agencji sektora publicznego;
  11. Badanie opinii obywateli;
  12. Zgłaszanie nieprawidłowości (whistleblowing);
  13. Wzmocniona wymiana informacji w celu zapobiegania i zwalczania przestępczości;
  14. Wzmocnienie przejrzystości działań władz publicznych i administracji;
  15. E-government skoncentrowany na użytkowniku;
  16. Prosty język w aktach prawnych i dokumentach przygotowywanych przez instytucje sektora publicznego;
  17. Aktualizacja informacji na stronie Norweskiego Portalu Grantowego;
  18. Zainicjowanie dialogu międzynarodowego w sprawie większej przejrzystości finansowej (propozycja wypracowania międzynarodowej konwencji lub porozumienia w sprawie przejrzystości finansów);
  19. Ograniczenie konfliktów interesów w sektorze publicznym – wprowadzenie regulacji dotyczących okresu po zakończeniu pełnienia funkcji publicznych (politycy, urzędnicy służby cywilnej);
  20. Ustanowienie Centrum Prawości w Sektorze Obrony – praca na rzecz przejrzystości i uczciwości w norweskim sektorze obrony, również w kontekście relacji z sojusznikami NATO;
  21. Modernizowanie zarządzania publicznego: środki na rzecz administracji zorientowanej na wyniki i wdrażanie zobowiązań;
  22. Przejrzyste zarządzanie dochodami pochodzącymi z wydobycia gazu i ropy – wsparcie inicjatywy EITI (Extractive Industries Transparency Initiative);
  23. Przejrzyste zarządzanie Rządowym Funduszem Emerytalnym;
  24. Podejmowanie działań antykorupcyjnych oraz działań na rzecz przejrzystości;
  25. Działania na poziomie samorządów (m.in. rozwój rejestru spotkań z urzędnikami samorządowymi, rozwój systemów informacji na temat strategii i planów szkół).
5. OCZEKIWANE REZULTATY
5.1 Digitiliseringsprogrammet

W programie podkreśla się, że rozwój cyfrowego sektora publicznego ma doprowadzić do rozwoju lepszych usług cyfrowych i pozytywnego odbioru sektora publicznego przez obywateli. Dzięki strategii sektor publiczny ma stać się bardziej otwarty. Kontakt z użytkownikiem ma być szybki, zrozumiały dla niego. Oczekiwanym rezultatem działań są również zwiększenie bezpieczeństwa systemów ICT w sektorze publicznym, bardziej efektywne wykorzystywanie zasobów/lepsze zarządzanie gospodarką, lepsze wykorzystanie środków w ramach sektora publicznego.

5.2 Difi Strategien 2012-2015

Przyjęta strategia jest częścią szerszego programu digitalizacji w sektorze publicznym. Oczekiwane rezultaty pokrywają się więc z rezultatami przewidzianymi dla Digitiliseringsprogrammet. Difi strategien ma doprowadzić do rozwoju zarządzania informacją i wiedzą w instytucjach sektora publicznego. Tym samym ma przyczynić się do efektywnego wykorzystania zasobów w sektorze publicznym i gospodarce. Oczekuje się również, że realizacja strategii – poprzez rozwój cyfrowych usług publicznych o wysokiej jakości  – przyniesie wymierne korzyści obywatelom Norwegii. Rezultatem działań w obszarze e-zamówień mają być też wymierne korzyści finansowe dla instytucji sektora publicznego, zwiększenie skuteczności działań sektora publicznego, zgodność z zasadami społecznej i środowiskowej odpowiedzialności. Podsumowując, Difi oczekuje, że w wyniku realizacji  strategii na lata 2012-2015 dojdzie do:

  • podniesienia poziomu zarządzania wiedzą w sektorze publicznym,
  • zwiększenia korzyści obywateli z związku z rozwojem e-usług,
  • oszczędności związanych z dobrze funkcjonującym systemem e-zamówień publicznych.
  • Plany Działania Norwegii w ramach Partnerstwa na rzecz Otwartego Rządu

Plany działania nie odnoszą się do oczekiwanych rezultatów podjętych zobowiązań. W dokumencie podkreśla się fakt, że zasady otwartości są mocno ugruntowane w systemie administracji publicznej Norwegii. Podkreśla się również, że Norwegia chce być jednym z najbardziej otwartych rządów na świecie.

6. WEB 2.0 / PARTYCYPACJA / OPEN DATA

Działania zaproponowane w Digitiliseringprogrammet skoncentrowane są na zapewnianiu informacji obywatelom, nie na e-konsultacjach czy e-partycypacji. W dokumencie znajduje się tylko jedno odniesienie do mediów społecznościowych i web 2.0 w sektorze publicznym, jednak – co warto zaznaczyć – tylko na marginesie. Nieco inaczej sytuacja wygląda w przypadku otwartych danych. Odniesienia do tego zagadnienia można odnaleźć w tekście głównym dokumentu Digitiliseringprogrammet. Nieco szerszej otwarte dane potraktowane zostały w innych punktach dokumentu Digital Agenda for Norway (którego częścią składową jest Digitiliseringprogrammet).

W strategii Difi 2012-2015 nie ma odniesień do web 2.0, partycypacji, czy bezpośrednich nawiązań do open data. Można jednak uznać, że kwestie te obejmuje punkt poświęcony zarządzaniu wiedzą w sektorze publicznym. Należy podkreślić też, że agencja Difi zarządza katalogiem danych dostępnych do ponownego wykorzystania.

Z kolei Plany działania na rzecz otwartego rządu w całości poświęcone są zagadnieniom partycypacji, przejrzystości działań władz publicznych oraz otwartym danym publicznym, w tym zagadnieniu „re-use”. Równocześnie należy zauważyć, że w dokumentach tych nie ma jednak żadnych odniesień do możliwości oferowanych przez web 2.0 w sektorze publicznym.

Bardzo ważne miejsce w W odniesieniu do otwartych danych, rząd norweski promuje idee przejrzystości i demokracji w sektorze publicznym za pomocą Elektronicznych Rejestrów Publicznych (Offentlig elektronisk postjournal – OEP: https://www.oep.no/ ) oraz Data.Norge.no – portalu danych otwartych do ponownego wykorzystania http://data.norge.no. Portal ten prowadzi agencja Difi.

OEP – uruchomiony w maju 2010 roku – jest narzędziem, które pozwala agencjom sektora publicznego na przekazywanie do wiadomości publicznej informacji na temat posiadanych danych/dokumentów. Dane przechowywane są w jednej, wspólnej bazie z funkcją wyszukiwarki. Użytkownicy przeszukują bazę pod kątem swoich potrzeb, po odnalezieniu miejsca przechowywania danych/dokumentów, zgłaszają prośbę o wgląd do nich. Wnioski przesyłane są do agencji, które dokonały wpisu danego dokumentu/tytułu do rejestru. Następnie agencje same zajmują się realizacją wniosków przesłanych do nich poprzez OEP/odpowiadają bezpośrednio wnioskodawcy. Do rejestru swoje dane eksportuje 114 różnych jednostek sektora publicznego. Pod koniec 2014  roku w rejestrze OEP znajdowało się około 12 milionów tytułów dokumentów.

Portal http://data.norge.no  z kolei umożliwia bezpośredni dostęp do danych publicznych, m.in. w celu ich ponownego wykorzystania. Dane, zapisane w różnych formatach, znajdują się w uporządkowanej tematycznie bazie i można je uzyskać klikając na link dokumentu. Dokument może być ściągnięty bezpośrednio z portalu data.norge lub z serwerów instytucji, które są „właścicielami” danych. Difi umieściła w data.norge.no link, za pomocą którego agencje publiczne mogą bez żadnych problemów samodzielnie przesyłać i umieszczać na portalu małe zbiory danych w formatach, które umożliwiają ponowne ich wykorzystanie.

Rząd norweski przygotował dla wszystkich jednostek sektora publicznego wspólne instrukcje/wytyczne  dotyczące upubliczniania danych do ponownego wykorzystania (m.in. kwestie formatów przyjaznych dla użytkowników). Równocześnie został ogłoszony konkurs na najlepsze aplikacje mobilne i internetowe wykorzystujące otwarte dane (Apps4Norge).

7. RAMY PRAWNE E-GOVERNMENT W NORWEGII: WYKAZ AKTÓW PRAWNYCH

Akty prawne odnoszące się do dostępu do informacji publicznej

Akty dotyczące ochrony danych osobowych i ochrony prywatności:

Regulacje odnoszące się do podpisów elektronicznych:

Akty prawne dotyczące e-commerce:

  • Ustawa w sprawie E-handlu z 2003 r.

http://www.ub.uio.no/ujur/ulovdata/lov-20030523-035-eng.pdf

Akty prawne dotyczące komunikacji elektronicznej:

Akty prawne dotyczące e-zamówień publicznych:

Akty prawne dotyczące ponownego wykorzystania informacji:

  • Norwegia dokonała transpozycji Dyrektywy UE o ponownym wykorzystaniu Informacji sektora publicznego.

http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2013:175:0001:0008:PL:PDF